Beweging naar nieuw jeugdhulpstelsel komt voorzichtig op gang

1 maart 2017

Almere zet stappen om het jeugdhulpstelsel in de stad eenvoudiger en effectiever te organiseren. Dit is in de eerste plaats in het belang van kinderen en gezinnen. Daarnaast is het nodig om het spanningsveld op te lossen tussen de vraag naar hulp en het aanbod van beschikbare middelen. Hoewel het nog te vroeg is om conclusies te trekken, zijn er voorzichtige tekenen dat de gewenste beweging op gang komt. Dit blijkt uit de eerste ‘Kwartaalrapportage uitvoering jeugdhulp’ die het college van B en W naar de gemeenteraad heeft gestuurd.

De gemeenteraad vroeg het college eind vorig jaar om periodieke informatie om de ontwikkelingen in de Almeerse jeugdhulp te kunnen volgen. De aanleiding was een dreigend financieel tekort op met name de geestelijke gezondheidszorg (jeugd-ggz) en de hulp aan jeugdigen die in een instelling wonen (residentiële jeugdhulp). De eerste kwartaalrapportage geeft inzicht in de staat van de jeugdhulp in het derde en, waar mogelijk, het vierde kwartaal van 2016.

Van zware naar lichtere hulp

Wat opvalt is dat de druk op de verschillende vormen jeugdhulp met verblijf (residentiële jeugdhulp, gesloten jeugdzorg, beschermd wonen) groot blijft. Almere vindt het belangrijk dat kinderen in een zo normaal mogelijke omgeving opgroeien. Het lukt echter nog onvoldoende om kinderen te laten uitstromen uit instellingen naar een pleeggezin of terug naar huis. Binnen de jeugd-ggz ziet het er wel naar uit dat er minder kinderen zware, specialistische behandelingen krijgen.

Vergeleken met het derde kwartaal, hebben in het vierde kwartaal van 2016 minder jeugdigen gebruikgemaakt van begeleiding en behandeling in de eigen omgeving (ambulante hulp). Het is mogelijk dat het gebruik van deze hulp in volgende kwartalen weer toeneemt. Dat zou erop wijzen dat Almere erin slaagt om zware hulp om te buigen naar lichtere hulp.

Investeren in preventie

In de begroting 2017-2020 zijn vier extra investeringen opgenomen om beginnende problemen van kinderen en gezinnen zo vroeg mogelijk aan te pakken. Zo komen er meer praktijkondersteuners die laagdrempelige geestelijke gezondheidszorg bieden in huisartsenpraktijken. Vrijwilligers van Humanitas geven begeleiding en coaching bij opvoed- en opgroeiproblemen. Daarnaast versterkt Almere de jeugdgezondheidszorg, die contact heeft met gezinnen via onder andere de consultatiebureaus en de jeugdartsen.

De zogeheten onderwijs-jeugdhulparrangementen in het speciaal (basis)onderwijs lopen al sinds het schooljaar 2015-2016. Via de arrangementen is lichte jeugdhulp zonder verwijzing mogelijk op school én thuis. Hierdoor zijn er minder individuele vormen van hulp nodig. Bovendien komen minder leerlingen noodgedwongen thuis te zitten, omdat zij met jeugdhulp op school onderwijs kunnen volgen.

Financieel-administratieve afspraken

Passende hulp valt of staat met kwalitatief goede afspraken en werkprocessen rond budgetten, contracten en administratie. Financieel gezien verwacht de gemeente over 2016 alleen een tekort binnen de jeugd-ggz en de residentiële jeugdhulp. Dit tekort is kleiner dan aanvankelijk gedacht.

Om de uitgaven aan jeugdhulp in de komende jaren te beheersen, zijn op meerdere vlakken maatregelen nodig. Bijvoorbeeld het verbeteren van het contract- en leveranciersmanagement en de sturing op tijdige, juiste en rechtmatige declaraties. Er worden daarnaast gesprekken gevoerd over meer mogelijkheden om jeugdhulp in te zetten zonder verwijzing.

Voor de langere termijn kiest de gemeente - conform het beleidsplan ‘Veranderen wat nodig is’ - voor bevordering van innovatie en vermindering van administratieve lasten om betere resultaten te behalen voor jeugdigen en gezinnen. Samenwerking is daarbij onontbeerlijk, ook op regionaal niveau. De uitgangspunten zijn dat geen kind tussen wal en schip valt en dat de situatie en hulpvraag van het hele gezin in beeld is. Want jeugdhulp staat niet op zichzelf.

De tweede kwartaalrapportage uitvoering jeugdhulp verschijnt in juni. De gegevens gaan dan over het eerste kwartaal van 2017. 

Wat vindt u van onze website?