Jaarverslag integriteit 2021 - Ambtenaren

Inleiding

Er speelt momenteel veel op het gebied van grensoverschrijdend gedrag in de samenleving. Dit krijgt binnen onze organisatie extra aandacht vanuit de directie en de interne vertrouwenspersonen ongewenste omgangsvormen. In het jaarverslag ongewenste omgangsvormen wordt daarover intern gerapporteerd. Dit jaarverslag richt zich op integriteit.

Deze (jaarlijkse) rapportage draagt bij aan de borging en het bevorderen van goed ambtelijk handelen van integriteit en het integriteitsbewustzijn in de ambtelijke organisatie. Daarmee wordt ook recht gedaan aan de structurele aandacht die uitgaat naar het monitoren van het integriteitsbeleid. Daarnaast heeft deze rapportage als doel inzicht te geven in de voortgang en activiteiten op het gebied van integriteit over het jaar 2021.

Elke gemeente is verplicht om eens per jaar verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad over het gevoerde integriteitsbeleid en de naleving van de gedragscode. Hiermee voldoet de gemeente aan de verplichting uit de Ambtenarenwet (§ 1. Algemene bepalingen Artikel 4 Ambtenarenwet).

Meldingen

De Regeling melding vermoeden misstand of onregelmatigheid’ (integriteitsschending) en ‘Klachtenregeling Ongewenst Gedrag’, vormen het kader/bescherming waarin medewerkers terecht kunnen met vermoedens, meldingen en klachten over integriteitsschendingen. Medewerkers kunnen, conform deze regelingen, bij de vertrouwenspersoon of leidinggevende schendingen melden of dit rechtstreeks doen bij de in de regeling opgenomen commissies (Landelijke Klachtencommissie Ongewenst gedrag of de Afdeling onderzoek van het Huis voor Klokkenluiders).

In 2021 heeft de vertrouwenspersoon twaalf adviesgesprekken gevoerd omtrent integriteit. Hieruit zijn vijf meldingen gekomen waarvan twee door externen.

Meldingen integriteit

 201920202021
Meldingen intern8123
Meldingen extern262
Totaal aantal meldingen10185

Meldingen uitgesplitst naar type schending

De raad heeft gevraagd om in het vervolg meer specifiek te benoemen wat de ernst is van de gedane meldingen. Maar om herleidbaarheid naar personen, teams of casussen te voorkomen kan alleen in algemene zin gerapporteerd worden over de aard van de meldingen. Om toch een indicatie te geven voegen wij de maatregelen toe.

Type schending en aantallen

Type schendingAantal
Ongepaste uitlating op social media1
Misbruik positie/ belangenverstrengeling1
Werkverzuim1
Favoritisme1
Gebruik verdovende middelen tijdens werktijd1

Maatregelen

Er is twee keer onderzoek gedaan, dit heeft in beide gevallen de klacht ongegrond verklaard. Twee keer heeft een melding geleid tot een officiële waarschuwing. In andere gevallen was een gesprek met de leidinggevende voldoende gezien de aard van de melding.

Onderzoek onrechtmatig gebruik OV kaarten

Research Analysis

Medewerkers kunnen een NS business kaart aanvragen. Deze kaart mag worden gebruikt om voor het werk naar een cursus te reizen of bijvoorbeeld naar een andere gemeente. Deze kaart is niet bedoeld voor het dagelijkse woon-werkverkeer. In 2021 is onderzoek gedaan naar het gebruik van deze kaart. Dit naar aanleiding van signalen dat deze kaart ook wel voor andere doeleinden werd gebruikt. Het onderzoek heeft veel opgeleverd. Als gevolg hiervan zijn een aantal beheersmaatregelen ingeregeld. Voorbeelden hiervan zijn:

  • De directie en het bestuur ondersteunt het goede gebruik en geeft het goede voorbeeld.
  • De spelregels die gaan over het reizen met de NS business kaart zijn hetzelfde gebleven, maar vooral duidelijker gemaakt met concrete voorbeelden (wat mag wel en wat mag niet).
  • De bewustwording over het gebruik en de spelregels is versterkt; leidinggevenden en medewerkers zijn op de hoogte gesteld via de leidinggevendenbrief en via Alforum.
  • Ieder kwartaal wordt extra goed naar de reizen met de NS businesskaart gekeken. Er is een workflow ingeregeld om reizen die niet goed zijn terug te vorderen.
  • Als de kaart vaker niet goed wordt gebruikt dan wordt de concerncontroller en de gemeentesecretaris op de hoogte gesteld.

Benchmark Integriteitsmeldingen 2020

Om de raad zo goed mogelijk te bedienen is er onderzoek gedaan naar de aantallen meldingen betreft integriteit bij zes andere gemeenten van soortgelijke grootte (per 1-7-2021). Na veelvuldig navragen hebben wij niet van elke gemeente een reactie gehad. Ook blijkt dat veel andere gemeenten niet centraal rapporteren en dat er geen uitsplitsing van schendingen is. Daarnaast bleek dat nog niet alle gemeenten de meldingen hebben kunnen vaststellen.

Het is lastig om aan deze cijfers een conclusie te verbinden. In Almere is de vertrouwenspersoon misschien goed te vinden, daardoor is de drempel wellicht lager en er is elk jaar een jaarverslag.

Integriteitsmeldingen per gemeente

Gemeente en aantal inwoners per 01-07-2021MeldingenSoorten melding
Eindhoven (235.923)11Niet beschikbaar
Groningen (232.652)18Niet beschikbaar
Tilburg (222.601)12Niet beschikbaar
Almere (216.086)18Uitgesplitst:
Financiële schendingen 1
Misbruik Positie & Belangenverstrengeling 4
Lekken misbruik Informatie 4
Misbruik bedrijfsmiddelen 3
Misdragingen privé sfeer 4
Breda (184.064)14Uitgesplitst:
Financiële schendingen 2
Misbruik Positie & Belangenverstrengeling 5
Lekken misbruik Informatie 1
Misbruik bevoegdheden 1
Grensoverschrijdend gedrag 4
Ongedefinieerd 1

Afleggen eed of belofte

Net als in 2020 hebben veel medewerkers in 2021 vooral vanuit huis gewerkt. Nieuwe medewerkers starten hierdoor vaak vanuit huis. De eed en belofte zijn voor een groot gedeelte digitaal aangeboden met de mogelijkheid voor familie en vrienden om deze live te streamen.

In 2021 hebben in totaal 173 collega's de ambtseed afgelegd. Daarvan hebben 92 collega's deze bijeenkomst digitaal meegemaakt. 81 medewerkers hebben een fysieke integriteitsbijeenkomst gehad. Ingehuurde medewerkers ondertekenen een (uitgebreide) integriteitsverklaring.

JaarAantal medewerkersDigitale bijeenkomstLive bijeenkomst
2018130  
2019190  
2020187

 

 
20211739281

Educatie en bewustwording

Om het gesprek rondom integriteit op gang te brengen binnen de organisatie is een interactieve presentatie gemaakt. Hierin wordt kennis gedeeld door de vertrouwenspersonen over onder andere de afspraken die over integriteit zijn gemaakt, de gedragscode van de gemeente Almere en het morele kompas. Daarnaast staan er een aantal dilemma’s in waarop je je stem (anoniem) uitbrengt en met elkaar over in gesprek gaat. Deze presentatie is (op verzoek) bij verschillende afdelingen en teams gegeven.

De e-learning die de Almere Academie heeft gebouwd om medewerkers te laten oefenen en te leren aan de hand van dilemma’s heeft hetzelfde doel, maar doorloop je individueel. Het is verplicht voor nieuwe medewerkers, maar ook beschikbaar voor huidige medewerkers.

De e-learning is modulair opgebouwd, waarbij de Almere Academie het programma kan samenstellen en aanpassen aan de behoefte van onze organisatie. De E-learning is in 2021 door 400 medewerkers doorlopen.